Follow by Email

272

۱۳۹۱ تیر ۲۰, سه‌شنبه · Posted in


دو روز پیش که رفته بودم نشست "آسیب‌شناسی و نقد ترجمه علوم سیاسی در ایران" موقع سخنرانی آقای نوذری، محتوای کلامش این بود که چون ترجمه توی ایران هنوز خیلی نحیف‌تر از اون چیزی هست که باید باشه، نباید دنبال بحث‌هایی مثل آسیب‌شناسی و نقد ترجمه باشیم! البته احساس کردم به عنوان یک مترجم با سابقه دغدغه‌ش برمی‌گرده به این بی‌مهری‌هایی که در این سال‌های گذشته به مقوله ترجمه آثار علوم انسانی شده و بحث‌هایی که ترجمه رو از طریق تاسیس شورای عالی ترجمه یا چنین طرح‌های دولتی نظم و روال ببخشند! من و خیلی‌ها که در این حوزه هستیم واقعا احساس و دغدغه دکتر نوذری رو درک می‌کنیم. حوزه فرهنگ در ایران یکی از آسیب‌پذیرترین و نحیف‌ترین حوزه‌های اجتماعی به حساب میاد و ریز شاخه‌های فرهنگ، یعنی فرهنگ علمی، فرهنگ علوم انسانی و فرهنگ ترجمه علوم انسانی همه از آسیب‌پذیرترین حوزه‌های فرهنگی در جامعه ماست که هر از گاهی در این یکی دو قرن اخیر با سلیقه‌های اشخاص و گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی جامعه جور درنیومده و از در مخالفت و ستیز با اون دراوومدند! از طرفی ما نیاز ضروری به ترجمه داریم. کارهای کلاسیک بی‌شماری در حوزه‌های مختلف علوم انسانی وجود داره که لااقل چند دهه قبل باید همت و نهضتی در ترجمه به پا می‌شد و اینها در زبان فارسی جا میافتاد. که این اتفاق به هر دلیلی از جمله کم‌کاری گذشتگان و موانع آسیب‌پذیر که گفتم، نیافتاد! حالا مسئله اینجاست که با وجود چنین شرایطی نقد و آسیب‌شناسی ترجمه باعث ضربه‌خوردن، کند شدن یا توقف حوزه ترجمه آثار علوم انسانی خواهد شد؟ یعنی دغدغه دکتر حسینعلی نوذری به عنوان یک مترجم پیشکسوت و با تجربه و خبره در حوزه ترجمه آثار علوم انسانی، دغدغه‌ای بجا و درست است؟
به نظر خودم نه! حوزه ترجمه با وجود آسیب‌پذیری و نحیف بودن، وظیفه خیلی مهمی رو برعهده داره و اون تولید علم و ضخیم کردن گنجینه‌های دانش در زبان فارسی است! اگر نسبت به ترجمه و کیفیت ترجمه  داوری و نقد  جدی صورت نگیرد و این مقوله مهم از اولویت برنامه‌های کاری و فکری علوم انسانی ایران خارج شود شکی نیست که این روند هم به حوزه ترجمه و بحث کیفیت ترجمه‌ها آسیب خواهد زد و هم به علمی که قرار است از طریق ترجمه انتقال یابد. داوری و نقد نه تنها مانع از پیشرفت حوزه ترجمه نخواهد شد که به اصلاح روند و کیفیت ترجمه نیز کمک خواهد کرد. اتفاقا رشد هر گونه آسیب‌شناسی و داوری و نقد در حوزه ترجمه نه تنها باعث ضعف این حوزه نیست بلکه باعث قوی‌تر شدن و رشد بیش از پیش می‌شه.
نباید از این بابت ترسید و دغدغه داشت بلکه باید از این واقعیت تجربه شده در ایران ترسید و وحشت کرد که ترجمه‌های سراسر اشتباه و ضعیف، می‌تونه چندین نسل از خوانند‌گان و دانش‌آموختگان و محققان و حتی دانشوران ما رو دچار اشتباه و برداشت نادرست کنه!
البته آقای نوذری نویسنده و مترجم پخته و آگاهی هستند که توی نشست خانه اندیشمندان علوم انسانی به مسائل مهمی در حوزه ترجمه علوم انسانی اشاره کردند.

با پشتیبانی Blogger.