Follow by Email

246

۱۳۹۱ تیر ۱۴, چهارشنبه · Posted in , , ,

تا امروز محققان و مورخان حوزه تاریخ اقتصاد ایران، کتاب مناسب و جامعی درباره تاریخ اقتصادی ایران در طی چند قرن گذشته به رشته تحریر درنیاوردند! خصوصا کتابی یا تحقیقاتی که بر روی بحران‌های اقتصادی ایران از قرن‌های 18 و 19 تا به امروز متمرکز باشه! واقعیت اینجاست که ما از قرن نوزدهم با یکسری بحران‌های اقتصادی روبرو بودیم که در دوره‌های بعد از مشروطه، دوران رضاشاه، دوران اشغال ایران در 1320 تا 1323، دوران ملی شدن صنعت نفت و نخست وزیری مصدق، دوران محمدرضاشاه در دهه 1350 و 3 دهه و اندی سال در جمهوری اسلامی این بحران‌های اقتصادی با خودش تورم و رکود به همراه آورده! یعنی در دوره‌های متفاوت سیاسی و تاریخی، که حوادث سیاسی و بین‌المللی مختلفی در جریان بوده، اما تورم همچنان رو به رشد بوده! البته باید یک تحقیق جامع و مستند روی این مسئله بشه اما این نشون میده تورم جزو ثابت‌ترین واکنش‌های عمومی و اجتماعی در جامعه ایران بشمار میاد! من به خاطر دارم وقتی بچه بودم و از رادیو اعلام شد که جنگ با عراق به پایان رسیده بزرگترهای ما تصورشون بر این بود که با پایان جنگ قیمتها به دوران قبل برمی‌گرده و حتی در خیال خودشون خواب بازگشت به قیمت‌های زمان شاه سابق رو میدیدند! در حالی که درست بعد از جنگ همزمان با دوران هشت ساله هاشمی اقتصاد ایران تورم بالایی رو تجربه کرد! دراین‌که نوع سیاست‌های اقتصادی داخلی و شرایط جهانی اقتصاد و بحران‌های بین‌المللی و تحریم‌های جهانی بر ضد ایران، در رشد تورم تاثیرگذاری بالایی داره هیچ شکی نیست، اما من دارم درباره تاثیر خصلت‌های همگانی و جمعی مردم ایران و واکنشی که از خودشون در بحران‌های اقتصادی نشون میدن، اون‌هم نه در یک دولت بلکه در دولت‌های گوناگون با سیاست‌های متفاوت در بستر تاریخی چند قرن با شرایط‌های بین‌المللی کاملا متفاوت صحبت می‌کنم! حالا منظورم چی بود از این بحث و پیش کشیدن خصلت‌های روانی جمعی در رشد تورم؟ این بود که بگم ما که این سال‌ها به دلیل تحریم‌های گسترده و اجرای سیاست‌های آزاد کردن قیمت‌ها و هدفمندی یارانه‌ها و مسئله همیشگی ورود ارز حاصل از فروش نفت به اقتصاد بدون پشتوانه تولیدی ایران، تورم سنگینی رو تجربه کردیم! تورمی که غیرقابل تردید آثار و زیان‌های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی بسیاری به همراه داشته! اما بحثم این بود که این تورم‌های شدید اقتصاد ایران روند غیرقابل بازگشتی داشته در چند قرن اقتصاد این مملکت، و حتی اگر فرض کنیم سیاست‌ها تغییر کنه، شرایط بین‌الملل مناسب بشه، تحریم‌ها قطع بشه و برای درآمدهای نفتی چاره‌ای اندیشیده بشه که با ورود به سطح جامعه و توزیع ناعادلانه و نامناسب باعث تورم شدید نشه، باز هم امیدی برای بازگشت به قبل نیست هر چند که شرایط اقتصادی بهبود پیدا کنه! این رو گفتم چون بین همه ما در کوچه و خیابان و در محاورات عادت دیرپایی در با حسرت از دوران خوش گذشته صحبت کردن یک رفتار کاملا رایج هست و بدلیل شرایط ناپایدار اقتصادی همواره در آرزوی بازگشت به گذشته‌ایم! شاید وضعیت اقتصادی رو با سیاست و راهکارهای درست بشه ترمیم کرد و بهبود بخشید اما می‌خوام بگم لطفا در آرزوی بازگشت به روزهای در خیال خود خوش گذشته نباشید، حتی با حذف صفرهای پول ملی! و خصلت‌ها و رفتارهای اقتصادی همگانی ما ایرانی‌ها در رشد بی رویه تورم رو از یاد نبرید! فقط سیاست‌های اقتصادی و شرایط سیاسی و بین‌المللی نیست که در افزایش تورم سهم داره بلکه رفتار تک تک افراد جامعه از نوع و شیوه رفتارها در خرید تا نوع و شیوه رفتارها در کسبه و اصناف و تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان و عرضه کنندگان خدمات مختلف مسکن و حمل و نقل و بهداشت و غیره همه تاثیرگذاری بالایی در ایجاد تورم دارند و اصلاح‌پذیری چنین خصلت‌های همگانی، کاری به وسعت زندگی چندین و چند نسل است!

با پشتیبانی Blogger.