Follow by Email

216

۱۳۹۱ تیر ۸, پنجشنبه · Posted in

این روزها که نفت ایران به‌صورت گسترده‌ای مورد تحریم واقع شده موقعیت تاریخی مناسبی رو فراهم آورده تا به یکی از پر چالش‌ترین دوره‌های تاریخ و سیاست معاصر ایران یعنی دوران ملی شدن صنعت نفت در زمان نخست‌وزیری مرحوم مصدق و کودتای 28 مرداد 1332 فکر کنیم!
توی فرهنگ سیاسی معاصر ما نقش آمریکا چنان بزرگ شده که انگار خود آمریکایی شخصا کودتا رو انجام دادند ولی واقعیتی رو که تاریخ‌نگاران مطبوعاتی و حزبی رایج‌کننده چنین تصویری به‌طور کلی نادیده گرفتن شرایط اقتصادی ایران پیش از کودتا بود که ناشی از تحریم فروش نفت ایران بود و فشارهای زیادی به دولت مصدق وارد کرده بود و کارمندان و معلمان و حقوق‌بگیران دولتی که حامی اصلی دولت مصدق بودند رو به‌خاطر عدم دریافت حقوق و شرایط بد اقتصادی ناراضی و خاموش کرده بود، جوری که وقتی کودتا صورت گرفت، برعکس 30 تیر 1331، کوچکترین تظاهرات و مخالفتی رخ نداد و طرح کودتا بدون حضور و حمایت مجدد طبقه متوسط جدید و سنتی شهری (اعمم از کارمندان و معلمان و بازاریان) و یا حتی کارگران شهری حامی حزب توده، با حمایت درباریان و شخصیت‌های محافظه‌کار و حضور بخشی از ارتش و گروه‌های اجتماعی چماق بدست به سرانجام رسید!
واقعیت اینه که در جریان ملی شدن صنعت نفت و واقعه کودتای 28 مرداد ما بیش از همه چیز باید خودمون رو مقصر این اتفاق بدونیم نه دیگران رو!واقعیت این‌جاست که تحریم فروش نفت و شرایط نامطلوب اقتصادی باعث سردی و سکوت و بی‌تفاوتی کارمندان و معلمان و بازاریان و گروه‌های کارگری حامی حزب توده و دیگر اقشار جامعه شده بود! واقعیتی که هیچ وقت تاریخ‌نگارهای مطبوعاتی و حزبی چیزی دربارش نگفتن و ننوشتن! و اتفاقا همین خاموش شدن نیروهای اجتماعی حامی جریان ملی شدن صنعت نفت بود که این موقعیت رو برای کودتاگران فراهم کرد تا چنین کودتایی رو با کمترین نیرو و هزینه به انجام برسونند!
در حقیقت سهم ما ایرانی‌ها از قشرها و گروه‌های مختلف در این رخداد نه تنها ناچیز نبود، بلکه تاثیرگذار و تعیین‌کننده هم بود! عده‌ای با سکوت بعد از کودتا و عده‌ای با تظاهرات روز کودتا برعلیه مصدق و گروهی با اقدام عملی برای سرنگونی دولت وقت! حتی بی انصافی هست اگر نقش منفعلانه شخص مصدق و عده‌ای از همراهانش رو در نظر نگیریم چون مصدق هم میدونست در شرایط موجود کاری از پیش نخواهد برد!
ممکنه یعنی شاید بشه گفت که طبقه متوسط شهری ما خیلی زیرکانه با سکوت و خاموشی در برابر کودتا در اوائل دهه 1330 فضای (به نسبت گذشته) باز و آزاد سیاسی و تمرین دموکراسی رو با بهبود شرایط اقتصادی و دریافت کمک‌های خارجی تعویض کرد بدون اینکه توی تاریخ معاصر ما اشاره‌ای بهش بشه!

با پشتیبانی Blogger.